Leenwoorden, voor of tegen?


v4-tekening-leenwoorden-jpg.jpg

Neem de volgende ogenschijnlijk Nederlandse zin:  “De manager zei dat het saldo op de bankrekening van het bedrijf überhaupt niet genoeg zal zijn om een faillissement af te wenden”. Geloof het of niet, maar in deze zin komen maar liefst vijf talen voor. ‘Manager’ is een van oorsprong Engelse term, ‘saldo’ is een Italiaans woord, ‘überhaupt’ komt uit het Duits en ‘faillissement’ is een Frans begrip. De rest van de woorden zijn gewoon Nederlands, of zijn anders in ieder geval niet direct uit het woordenboek van een andere taal geplukt. In het Groot Leenwoordenboek van ‘van Dale’ zijn maar liefst 28.000 woorden opgenomen die afkomstig zijn uit 28 talen of taalfamilies, maar in het hedendaagse Nederlands vaak worden gebruikt. Maar hoe is dat zo gekomen?

De maatschappij verandert voortdurend; Mensen doen steeds weer uitvindingen of ontdekkingen en ontwikkelen nieuwe ideeën. Ook maken ze kennis met nieuwe gerechten, producten en opvattingen van mensen uit andere culturen. Taal is een middel om met elkaar te communiceren; Woorden gebruiken we om naar zaken in de werkelijkheid te verwijzen. Noviteiten moeten een naam krijgen. Zo krijgt elke taal er voortdurend nieuwe woorden bij, terwijl oude woorden, samen met de zaken waarnaar zij verwezen, in onbruik raken of van betekenis veranderen.
Nieuwe woorden zijn vaak afleidingen (‘gebak’ van ‘bakken’) of samenstellingen van bestaande woorden (bakkerswinkel), maar heel vaak zijn het ook leenwoorden, woorden die ontleend zijn aan een andere taal; Een buitenlands product wordt veelal overgenomen mét de buitenlandse benaming.

De belangrijkste reden voor het overnemen van leenwoorden is de noodzaak een lacune in de woordenschat te dichten. Daarnaast kiezen mensen vaak voor een leenwoord om eufemistische redenen – ‘transpireren’ klinkt netter dan ‘zweten’ – of omdat een buitenlands woord meer prestige heeft: ‘sales manager’ staat beter op je visitekaartje dan verkoopleider.  Leenwoorden zijn vaak korter en bruikbaarder dan de Nederlandse alternatieven die vaak  gekunsteld aandoen.
Verder worden leenwoorden vaak gebruikt om variatie in woordkeuze aan te brengen: in een lange tekst wissel je ‘bezoek’ eens af met ‘visite’.

In tegenstelling tot wat sommige mensen denken is het geen schande om woorden te lenen. Het is ook geen teken dat de taal verloedert, achteruit gaat of verdwijnt. Het is juist een teken dat de taal actief is en zich ontwikkelt. Taalverloedering wordt vaak in de mond genomen als het leenwoorden uit het Engels betreft. Minder sterk reageren mensen op leenwoorden uit het Frans, Grieks of Latijn. Voor Nederlanders hebben deze talen een hogere status dan het Engels. Het Engels is op dit moment – in de ogen van sommigen – een taal die het Nederlands bedreigt en elke vreemde invloed moet bevochten worden, alsof het een oorlog betreft.

Taalpurisme
Ondanks het veelvuldige gebruik van leenwoorden in het Nederlands spraakgebruik, zijn er mensen die helemaal niets van leenwoorden moeten hebben. Ze vinden dat het afbreuk doet aan hun eigen, oorspronkelijke taal, en maken in hun communicatie dan ook geen gebruik van woorden die uit een andere taal afkomstig zijn. Het afwijzen van leenwoorden is een vorm van taalpurisme, het streven om taalgebruik te hervormen naar een bepaalde ‘zuivere’ standaard.  Voorstanders voor taalzuivering zijn er van overtuigd dat leenwoorden geen aanvulling op de taal zijn.  Ze verdringen meer en meer de oude woorden.

In steeds grotere mate neemt de wereld de vorm van één groot dorp aan. Dat zal ongetwijfeld zijn weerslag gaan hebben op het wereldwijde gebruik van leenwoorden, waar taalpuristen absoluut niet blij mee zullen zijn. Enerzijds heb je de groeiende toename van het aantal leenwoorden sinds de opkomst van computers en het internet. Met landen als China en India in opkomst, zal de frequentie en diversiteit aan leenwoorden alleen nog maar toenemen en gaan we langzaamaan richting één wereldtaal. Enerzijds goed voor wat betreft de communicatie tussen diverse landen en daarmee het onderlinge begrip van de landen. Anderzijds heeft de verscheidenheid van talen iets puurs en authentieks dat niet verloren mag gaan.


Nog geen reactie. Wees de eerste die reageert!




<< Terug

Offerte

home_chicken.png

Vertaalkosten worden op woordbasis berekend. Het woordtarief verschilt per taalcombinatie. Facturering geschiedt op basis van het elektronisch getelde aantal woorden in de brontaal (de taal van...

Offerte >>