Een lesje steenkolenduits


v2-tekening-pfaff-jpg.jpg

Nederlands en Duits zijn nauw met elkaar verwant en veel Nederlandstaligen kunnen het Duits wel globaal begrijpen. Nederlanders spreken over het algemeen een aardig mondje Duits - of iets wat erop lijkt.  Maar om zich correct in het Duits uit te drukken is toch wel meer nodig.

In de eerste plaats ligt dit aan de grote vormenrijkdom van het Duits. Daar komt bij dat juist de taalverwantschap veel Nederlandstaligen geregeld op het verkeerde been zet, wat zich uit in forse aantallen neerlandismen (woorden of uitdrukkingen in een vreemde taal die zijn overgenomen uit, of gevormd naar Nederlands voorbeeld). Het is juist de analogie tussen deze twee talen die eersteklas vertaalkunsten vraagt. Storende interferenties zoals neerlandismen sluipen er maar al te gemakkelijk in.  Denk maar eens aan uitdrukkingen zoals Er sitzt gut in seinem Fell; Ich halte van schwulen Sommerabenden en Meine Frau tut an der Leine; Sie ist schon 10 Kilo abgefallen.

Wij, Nederlanders, zijn maar al te snel geneigd om woorden en uitdrukkingen uit onze taal “buchstäblich” over te nemen in het Duits. Anderzijds gaan wij nog wel eens de mist in met de zogenaamde “Falsche Freunde”  (woorden die in twee talen een overeenkomstige vorm, maar verschillende betekenis hebben).  Denk maar eens aan Duitse woorden als Bellen (blaffen) of Beet (bloembed, perk).

Reinhard Wolff (1949), een Duister die al zo’n 40 jaar in Nederland woont, ergerde zich aan het steenkolenduits van de Nederlanders en besloot daar twee boekjes over te schrijven: “Lass mal sitzen” en “Es kommt wohl gut”.  In deze twee uitgaven lees je alles over de „Fallstricke“ en „Falsche Freunde“ waar Nederlanders zich schuldig aan maken. 

Ik heb hieronder enkele sprekende voorbeelden van taalblunders uit beide boekjes geselecteerd:

Kein Problem; das Schwein waschen wir eben.
Kein Problem; das lösen wir im Handumdrehen.

Wir haben Last gehabt von der Morgenspitze.
Wir sind im Berufsverkehr stecken geblieben.

Ich fiel zwischen Wall und Schiff.
Ich saß zwischen zwei Stühlen.

Ich trecke es nicht.
Ich halte das nicht durch.

Kopf und Schüssel.
Tasse und Untertasse.

Davon habe ich keinen Käse gegessen.
Auf dem Gebiet bin ich Laie.

Die Kugel ist durch die Kirche.
Das Ei ist gelegt.

Fuß bei Stück halten.
Standhalten.

Werf den Knüppel mal in den Hühnerstall.
Verursache einfach mal ein bisschen Chaos.

Sie wurde auf stehendem Fuß entschlagen.
Sie wurde Hals über Kopf entlassen.

Er tut sein best.
Er legt sich ins Zeug.

Wolffs boekjes staan zo van het begin tot het eind vol met dit soort zinnen in het steenkolenduits, met daarachter het correct Duits. De boekjes maken goed duidelijk dat het Duits meer verschilt van het Nederlands dan wij, Nederlanders, denken. 

Van dit soort veelgemaakte fouten kun je goed leren.  Maar let op dat ook de steenkolenzinnetjes in je hoofd kunnen blijven hangen en zich met de correcte uitdrukking kunnen vermengen.

Deze taalentertainment boekjes mogen eigenlijk niet ontbreken op de boekenplank van iedereen die in Duitsland zaken doet of op een andere manier actief met de Duitse taal bezig is. Ik heb ze zelf ooit succesvol gebruikt tijdens een lezing die ik gaf op een middelbare school ten behoeve van het tweetalig onderwijs Nederlands-Duits.  

Kortom: als het er écht op aan komt om in buurland Duitsland zaken te doen, wees een goed voorbereid mens en voorkom dat misverstanden tot financiële consequenties kunnen leiden.  


Reacties

  • Nina op 07-04-2014 09:09 | Het zijn hilarische boeken. Jammer genoeg zijn dit soort letterlijke vertaalpogingen ook regelmatig op websites, in advertenties en brochures van bedrijven te vinden. Heel onprofessioneel. Hier mag verandering in komen.
  • Vera Dings op 10-01-2014 07:56 | Pieter, ze zijn te bestellen bij bol.com (€10). Volgende maand een soortgelijke blog over "Steenkolenengels". Veel leesplezier! Groet, Vera
  • Pieter op 09-01-2014 18:37 | Leuke boekjes! Waar zijn ze te koop? Dank en groet, Pieter Ploeg
  • Vera Dings op 08-01-2014 10:23 | Sie wurde auf stehendem Fuß entschlagen. Sie wurde Hals über Kopf entlassen. Dank voor je attente opmerking Silke! Dat betreft dan een foutje in Wolffs boek "Lass mal sitzen", pagina 50: Juridisch correct is “fristlos entlassen”. “Hals über Kopf” is op zich helemaal goed, maar dus niet in deze context.
  • Silke Varossieau op 08-01-2014 10:04 | Korte aanmerking over "op staande voet ontslagen". Dit is in het Duits "fristlos entlassen".



<< Terug

Offerte

home_chicken.png

Vertaalkosten worden op woordbasis berekend. Het woordtarief verschilt per taalcombinatie. Facturering geschiedt op basis van het elektronisch getelde aantal woorden in de brontaal (de taal van...

Offerte >>