De nieuwe generatie taalprofessionals voorbereiden op de toekomst

Kunstmatige intelligentie transformeert en ontwricht op fundamentele wijze het professionele landschap van de vertaal- en tolksector. De wereld van taal- en vertaaldiensten is echter niet aan het uitsterven, maar meer dan ooit in verandering.

Daarom is het van belang dat opleidingsinstanties die onderwijsprogramma's op het gebied van vertalen en tolken aanbieden, studenten niet alleen voorbereiden op het beroep zoals het er nu uitziet, maar vooral op het vak van de toekomst. Het belangrijkste verandert niet: er moet een stevige en brede competentiebasis worden ontwikkeld op het gebied van taal, vertalen en tolken. Maar om te voldoen aan de huidige behoeften van LSP's moeten de huidige curricula nauwkeurig en regelmatig worden herzien. Studenten die kiezen voor een vertaal- en/of tolkopleiding moeten niet alleen effectief leren werken met AI en andere digitale technologieën, maar hieromtrent ook de beperkingen kennen. Vaardigheden op het gebied van kritische evaluatie van AI-gegenereerde teksten, proeflezen, terminologiebeheer, spraakherkenningstechnologieën en foutendetectie zullen daarbij alleen nog maar belangrijker worden. Het is van essentieel belang dat deze toekomstige taalprofessionals weten hoe ze AI verantwoordelijk gebruiken en wanneer menselijke expertise moet worden ingezet. Daarnaast moet in de onderwijsprogramma's de nadruk blijven liggen op menselijke vaardigheden, zoals interculturele communicatie, contextueel bewustzijn, creativiteit, ethisch gedrag en professionele verantwoordelijkheid. Wat betreft gevoelige vakgebieden, zoals de geneeskunde, juridische sector en technische communicatie, zal nauwkeurigheid en menselijke inbreng essentieel blijven. Deze menselijke kwaliteiten zullen een belangrijke onderscheidende factor worden in een professionele omgeving die steeds meer op AI zal gaan draaien.

Als lid van de adviescommissie (beroepenveldcommissie) bracht AgroLingua recent een bezoek aan Maleen Hof en Jikke van Gosliga van Capabel Onderwijs in Utrecht. Zij leggen uit hoe ze de nieuwe generatie taalprofessionals voorbereiden op de toekomst.

“Om onze studenten op de toekomst voor te bereiden, onderhouden we als opleiding nauwe banden met het werkveld. Vertaalbureaus en andere organisaties zijn onze ogen en oren als het gaat om wat de klant uiteindelijk wil. Veel van onze docenten zijn zelf werkzaam als freelancer, we hebben een beroepenveldcommissie, we hebben een Hoofddocent Professionalisering die alles op de voet volgt en er loopt dit collegejaar een pilot voor een partnerschap met NGTV. Verder organiseren we excursies en gastlessen, we hebben een Skills Lab waarin de focus op softskills en ondernemen ligt en uiteraard lopen onze studenten stage. Zo komen onze studenten al vanaf dag 1 met het werkveld in aanraking.

Inhoudelijk zijn we de opleiding aan het verbreden. De nadruk blijft op goede taal- en cultuurkennis liggen, maar er is ook aandacht voor bijvoorbeeld projectmanagement, specialisaties en andere rollen die een taalprofessional kan vervullen. Denk dan bijvoorbeeld ook aan de begeleiding van expats, het gebruik van Duidelijke Taal bij onder andere de overheid en een rol als Adviseur Internationale Communicatie binnen een grote onderneming. Daarnaast leren we onze studenten werken met de nieuwste technologie, zodat ze weten wanneer bijvoorbeeld Large Language Models of machinevertaling wel een voordeel opleveren en wanneer niet. We zien schrijf- en vertaalvaardigheid als essentiële basisvaardigheden. Daarom leren we studenten ook bewust om zónder tools te werken, zodat die basis er staat, wat er ook verandert op technologisch vlak.

Helaas heeft het beroep van tolk/vertaler nog steeds een wat stoffig en nerdachtig imago. We zijn aan het verkennen hoe we de veelzijdigheid van ons dynamische vak voor een breder voetlicht kunnen krijgen om zo ook meer studenten aan te trekken. We zijn op dit moment bezig om hierin meer samenwerking met het werkveld, de overheid en andere opleidingen te krijgen om het belang van ons mooie vak in een brede doelgroep onder de aandacht te krijgen.”

De vertalers en tolken van morgen zijn meer dan taalprofessionals. Er zal een grote vraag naar ze zijn als uiterst deskundige consultants op het gebied van taal en cultuur, met het vermogen om technologie zo efficiënt en productief mogelijk te gebruiken, terwijl ze hun taalexpertise combineren met specialisaties en diepgaande domeinkennis om de kwaliteit, betekenis en betrouwbaarheid van de communicatie te monitoren.